یادآوری سهمی و تابع درجه ی دو

یادآوری تابع درجه دو

تابع درجه دو، تابعی است که ضابطهٔ آن به‌صورت زیر است:

f(x) = ax² + bx + c    (a ≠ 0)

نمودار این تابع یک سهمی است که:

  • اگر a > 0 → سهمی به بالا باز می‌شود (حداقل دارد)
  • اگر <a < 0 → سهمی به پایین باز می‌شود (حداکثر دارد)

🔹 ۱. رأس سهمی

رأس، نقطهٔ اوج (یا کف) سهمی است و مختصات آن از فرمول زیر به‌دست می‌آید:

xr = – b 2a    ,    yr = f(xr)
💡 رأس، نقطه‌ای از تقارن سهمی است — دو طرف آن قرینه‌اند.

🔹 ۲. مثال کامل

تابع: f(x) = x² – 4x + 3

مرحله ۱: شناسایی ضرایب
a = 1,   b = –4,   c = 3

مرحله ۲: مختصات رأس

xr = – –4 2 × 1 = 4 2 = 2
yr = f(2) = (2)² – 4(2) + 3 = 4 – 8 + 3 = –1

رأس: (2, –1)

جهت باز شدن: چون a = 1 > 0 → سهمی به بالا باز می‌شود.

🔹 ۳. برخورد با محورها

الف) برخورد با محور y: x = 0 → y = c

ب) برخورد با محور x (ریشه‌ها): f(x) = 0 → حل معادلهٔ ax² + bx + c = 0

در مثال بالا:

x² – 4x + 3 = 0 → (x – 1)(x – 3) = 0 → x = 1, 3

پس نقاط برخورد با محور x: (1, 0) و (3, 0)

🔹 ۴. محاسبهٔ معادله با سه نقطه

اگر سه نقطه از سهمی را داشته باشیم، می‌توانیم a, b, c را با حل دستگاه سه معادله پیدا کنیم.

مثال: نقاط (0, 3), (1, 0), (3, 0)

  • از (0, 3):   c = 3
  • از (1, 0):   a + b + 3 = 0 → a + b = –3
  • از (3, 0):   9a + 3b + 3 = 0 → 3a + b = –1

حل دستگاه → a = 1, b = –4 → معادله: f(x) = x² – 4x + 3

🔹 ۵. خلاصهٔ ویژگی‌ها

دامنه:
برد: [yr, ∞) اگر a > 0   |   (–∞, yr] اگر a < 0
محور تقارن: خط x = xr
ریشه‌ها: از فرمول Δ = b² – 4ac و x = [–b ± √Δ]/(2a) محاسبه می‌شوند.

تمرین مختصات رأس سهمی – تابع درجه دوم

تمرین مختصات رأس سهمی

مختصات رأس سهمی مربوط به تابع درجه دوم زیر را پیدا کرده و وارد کنید

فرم تابع: f(x) = ax² + bx + c

صورت مسئله

مختصات رأس سهمی مربوط به تابع درجه دوم زیر را به دست آورید:

تابع درجه دوم
f(x) = x² – 4x + 3
فرمول‌های محاسبه رأس سهمی:
xv = -b / 2a     yv = f(xv)

پاسخ دانش آموز

مختصات رأس (xs, ys) را وارد کنید. اعداد را می‌توانید به صورت کسری یا عدد صحیح وارد نمایید.

مقدار sx (طول رأس):
+
برای عدد صحیح، مخرج را ۱ بگذارید
مقدار sy (عرض از رأس):
+
برای عدد صحیح، مخرج را ۱ بگذارید
(xs, ys)

کیبورد ریاضی پیشرفته
کیبورد ریاضی پیشرفته
0

Subtotal