یادآوری تابع درجه دو
تابع درجه دو، تابعی است که ضابطهٔ آن بهصورت زیر است:
نمودار این تابع یک سهمی است که:
- اگر a > 0 → سهمی به بالا باز میشود (حداقل دارد)
- اگر <a < 0 → سهمی به پایین باز میشود (حداکثر دارد)
🔹 ۱. رأس سهمی
رأس، نقطهٔ اوج (یا کف) سهمی است و مختصات آن از فرمول زیر بهدست میآید:
🔹 ۲. مثال کامل
تابع: f(x) = x² – 4x + 3
مرحله ۱: شناسایی ضرایب
a = 1, b = –4, c = 3
مرحله ۲: مختصات رأس
رأس: (2, –1)
جهت باز شدن: چون a = 1 > 0 → سهمی به بالا باز میشود.
🔹 ۳. برخورد با محورها
الف) برخورد با محور y: x = 0 → y = c
ب) برخورد با محور x (ریشهها): f(x) = 0 → حل معادلهٔ ax² + bx + c = 0
در مثال بالا:
پس نقاط برخورد با محور x: (1, 0) و (3, 0)
🔹 ۴. محاسبهٔ معادله با سه نقطه
اگر سه نقطه از سهمی را داشته باشیم، میتوانیم a, b, c را با حل دستگاه سه معادله پیدا کنیم.
مثال: نقاط (0, 3), (1, 0), (3, 0)
- از (0, 3): c = 3
- از (1, 0): a + b + 3 = 0 → a + b = –3
- از (3, 0): 9a + 3b + 3 = 0 → 3a + b = –1
حل دستگاه → a = 1, b = –4 → معادله: f(x) = x² – 4x + 3
🔹 ۵. خلاصهٔ ویژگیها
• برد: [yr, ∞) اگر a > 0 | (–∞, yr] اگر a < 0
• محور تقارن: خط x = xr
• ریشهها: از فرمول Δ = b² – 4ac و x = [–b ± √Δ]/(2a) محاسبه میشوند.
تمرین مختصات رأس سهمی
مختصات رأس سهمی مربوط به تابع درجه دوم زیر را پیدا کرده و وارد کنید
صورت مسئله
مختصات رأس سهمی مربوط به تابع درجه دوم زیر را به دست آورید:
xv = -b / 2a yv = f(xv)
پاسخ دانش آموز
مختصات رأس (xs, ys) را وارد کنید. اعداد را میتوانید به صورت کسری یا عدد صحیح وارد نمایید.